Khi nhắc đến làm giàu, nhiều người thường nghĩ ngay đến việc quản lý tài chính như một con đường hiệu quả để tăng thêm tài sản. Tuy nhiên, sự thật là đối với đại đa số chúng ta, quản lý tài chính cá nhân không phải là cách chính để trở nên giàu có.
Quản lý tài chính không phải con đường dẫn đến tự do tài chính
Chúng ta vẫn thường nghe về những người khởi nghiệp thành công và trở nên giàu có nhờ kinh doanh, nhưng hiếm ai trở nên giàu chỉ nhờ quản lý tài chính. Thậm chí ngay cả các chuyên gia tư vấn tài chính cũng không thể chỉ dựa vào đầu tư để có được tự do tài chính, họ vẫn cần làm việc để kiếm thu nhập.
Hãy cùng làm một phép tính đơn giản. Chị A có thu nhập sau thuế khoảng 500 triệu đồng một năm vào năm 2020 (một thu nhập cũng tương đối cao so với mặt bằng chung tại VN). Nếu chị ấy đầu tư toàn bộ số tiền này, thật khó để thu về 500 triệu đồng lợi nhuận chỉ trong một năm — điều này tương đương với tỷ suất sinh lời đầu tư lên tới 100% mỗi năm, một con số gần như không thể với bất kỳ hình thức đầu tư nào thực tế. Tuy nhiên, nếu chị A tiếp tục đi làm, chị có thể kiếm được thêm 500 triệu đồng năm sau mà không cần phải đầu tư mạo hiểm. Như vậy, rõ ràng chị ấy không thể chỉ dựa vào quản lý tài chính để duy trì mức sống hiện tại, nhưng nếu tiếp tục làm việc, chị vẫn có thể duy trì tài chính ổn định.
Đầu tư chứng khoán tại Việt Nam — lợi suất thực tế ra sao?
Thị trường chứng khoán Việt Nam trong vòng 10 năm qua có sự biến động mạnh, nhưng nhìn chung, lợi suất trung bình hàng năm của chỉ số VN-Index khoảng 10-12% tùy từng giai đoạn và điều kiện thị trường. Ví dụ:
- Giai đoạn 2011-2020, VN-Index tăng trưởng trung bình khoảng 10%/năm.
- Tuy nhiên, thị trường cũng trải qua những giai đoạn giảm sâu, như năm 2018 giảm khoảng 15%, hay năm 2020 chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19.
Điều này cho thấy đầu tư chứng khoán dù có tiềm năng sinh lời tốt nhưng đi kèm với rủi ro không nhỏ và không đảm bảo sẽ giúp bạn đạt được tự do tài chính một cách nhanh chóng.
Thực tế về những con đường làm giàu nhanh tại Việt Nam
Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng tại Việt Nam đã và đang xuất hiện không ít trường hợp làm giàu nhanh nhờ đầu tư vào bất động sản, chứng khoán lướt sóng hoặc tiền số (crypto). Trong những giai đoạn thị trường nóng sốt, nhiều người đã tăng tài sản đáng kể nhờ mua bán đất đai, lướt sóng cổ phiếu hoặc đầu tư vào các đồng tiền kỹ thuật số như Bitcoin, Ethereum. Một số người thậm chí chỉ cần bỏ ra số vốn nhỏ đã có thể đổi đời trong thời gian ngắn.
Dù vậy, những kênh đầu tư này đều tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Không ít nhà đầu tư đã trắng tay, thua lỗ nặng hoặc vướng vào các vụ lừa đảo khi tham gia thị trường tiền số, chứng khoán hay bất động sản. Số người thực sự thành công và giữ được thành quả lâu dài là rất ít so với số đông bị cuốn vào các “cơn sóng” đầu tư. Hơn nữa, việc đầu cơ quá mức vào bất động sản còn gây ra nhiều hệ lụy cho nền kinh tế và xã hội.
Như vậy, dù có những trường hợp làm giàu nhanh nhờ các kênh đầu tư rủi ro, nhưng với phần lớn chúng ta, quản lý tài chính cá nhân và tập trung vào công việc chính vẫn là giải pháp bền vững và an toàn hơn để xây dựng nền tảng tài chính vững chắc cho tương lai.
Vậy quản lý tài chính có tác dụng gì?
Thực chất, quản lý tài chính không nên được xem là một cuộc “tấn công” để làm giàu nhanh, mà đúng hơn là một cuộc “phòng thủ” nhằm bảo vệ và duy trì tài sản.
Việc quản lý tài chính đúng cách giúp chúng ta bảo vệ của cải, chống lại sự mất giá do lạm phát và giúp đạt được các mục tiêu tài chính trong cuộc sống. Đặc biệt, việc tích lũy tài sản một cách có kế hoạch trước khi nghỉ hưu sẽ giúp chúng ta tận hưởng một cuộc sống an nhàn, thoải mái về sau.
Quản lý tài chính giúp giữ gìn chứ không phải tạo ra của cải
Chúng ta nên dành thời gian và sức lực vào công việc chính — nơi tạo ra thu nhập và tài sản chính — trong giai đoạn tốt nhất của cuộc đời. Sau đó, phần tiền dư ra nên được đầu tư thông minh để bảo toàn và gia tăng giá trị.
Quản lý tài chính giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của lạm phát đối với tiền bạc, mang lại lợi nhuận vừa đủ để đáp ứng các mục tiêu tiêu dùng trung và dài hạn. Hơn thế nữa, quản lý tài chính có thể trở thành thói quen tích cực cải thiện chất lượng cuộc sống và đem lại niềm vui khi chúng ta kiểm soát được tài chính của mình.
So sánh với phong trào FIRE (Financial Independence, Retire Early)
Phong trào FIRE (Tự do tài chính, nghỉ hưu sớm) cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của quản lý tài chính cá nhân, tiết kiệm và đầu tư để xây dựng nền tảng tài chính vững chắc. Tuy nhiên, FIRE hướng đến mục tiêu tự do tài chính và nghỉ hưu sớm thông qua việc tiết kiệm tối đa từ thu nhập, đầu tư dài hạn và kiểm soát chi tiêu nghiêm ngặt. Trong khi đó, nội dung chính của bài viết này tập trung vào việc coi quản lý tài chính như một công cụ phòng thủ để bảo vệ tài sản, tăng trưởng tài sản theo thời gian, thay vì là phương tiện làm giàu nhanh chóng.
Cả hai quan điểm đều đồng thuận rằng quản lý tài chính cá nhân là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định tài chính lâu dài. Tuy nhiên, FIRE đặt mục tiêu chủ động đạt tự do tài chính trong thời gian ngắn hơn thông qua các chiến lược tiết kiệm và đầu tư mạnh mẽ, còn bài viết này nhấn mạnh vào sự bền vững, an toàn và thực tế hơn với phần đông mọi người. Việc kết hợp các nguyên tắc quản lý tài chính cá nhân với tinh thần chủ động của FIRE có thể giúp mỗi người xây dựng một kế hoạch tài chính phù hợp với hoàn cảnh và mục tiêu của riêng mình.
Tóm lại, quản lý tài chính không phải con đường thần kỳ dẫn đến giàu có, nhưng là công cụ hữu hiệu giúp chúng ta giữ vững và phát triển tài sản một cách bền vững. Hãy ưu tiên tạo ra thu nhập từ công việc chính, đồng thời biết cách quản lý tiền bạc để bảo vệ tương lai tài chính của chính mình.